12 Ağustos 2026
Sıfırdan İhracata Nasıl Başlanır? 2026 Adım Adım Rehber
Sıfırdan ihracata nasıl başlanır? 2026 için adım adım rehber
İhracat, yurt dışından bir müşteri bulup ürünü kargoya vermek değildir. Tekrarlanabilir ve kârlı bir sistem kurmaktır. Doğru ürün, doğru pazar, doğru müşteri, doğru fiyat, güvenli tahsilat ve sorunsuz teslimat aynı anda çalışmak zorundadır.
Bu yüzden ihracat aslında cesaret meselesi değil, sıra meselesidir. Sırayı bozan firma para kaybeder. Pazarı seçmeden numune gönderen firma zaman kaybeder. GTİP kodunu doğrulamadan fiyat veren firma marjını kaybeder. Ödeme şeklini konuşmadan mal yükleyen firma bazen malı da kaybeder.
Aşağıdaki rehber, hiç ihracat yapmamış bir şirketin ilk kontrollü sevkiyatına kadar geçmesi gereken yolu sırasıyla anlatıyor. Bir iki deneme yapıp tıkanmış firmalar da atladıkları adımı burada bulabilir.
Kısa cevap: doğru sıra nedir?
Sıfırdan ihracata başlamanın on adımı: hazırlığı ölçmek, GTİP kodunu netleştirmek, pazarı veriyle seçmek, ürün ve ülke şartlarını doğrulamak, giriş modelini belirlemek, fiyatı kurmak, müşteriyi bulup doğrulamak, sözleşmeyi yazmak, sevkiyatı planlamak ve sonucu ölçmek.
Karar aşaması
Hazırlığınızı ölçün. Kapasite, nakit, kalite ve ekip açısından nerede olduğunuzu görün.
Ürünü ve GTİP kodunu netleştirin. Kod vergiyi, belgeyi ve izinleri belirler.
Pazarı veriyle seçin. Talep kadar gümrük vergisini, mevzuatı, lojistiği ve ödeme riskini de puanlayın.
Ürün ve ülke şartlarını doğrulayın. Belge, etiket, test, kayıt ve ambalaj şartlarını yazılı listeye çevirin.
Giriş modelini belirleyin. Doğrudan satış, distribütör, acente ve e-ihracat arasında karar verin.
Uygulama aşaması
Fiyatı gerçeğe göre kurun. Görünmeyen maliyetleri ve teslim şeklini hesaba katın.
Müşteriyi bulun ve doğrulayın. Nitelikli alıcı listesi çıkarın, araştırmadan vadeli satış yapmayın.
Teklifi ve sözleşmeyi netleştirin. Ürün, miktar, teslim, ödeme, belge ve uyuşmazlık şartlarını yazın.
Sevkiyatı planlayın. Gümrük, taşıma, sigorta ve belgeleri sipariş sonrasına bırakmayın.
Ölçün ve tekrarlayın. İlk sevkiyatı bir pilot olarak değerlendirin, kârlılığı ve deneyimi iyileştirin.
Ana fikir: İlk satış bir hedef değil, bir doğrulamadır. İlk sipariş size pazarın gerçekten istediğini, fiyatın taşıdığını ve operasyonun söz verdiğiniz gibi çalıştığını gösterir. Asıl başarı ikinci siparişin gelmesidir.
1. Önce ihracata hazır olup olmadığınızı ölçün
Bir şirket iç pazarda iyi satış yapıyor olabilir. Bu, otomatik olarak ihracata hazır olduğu anlamına gelmez. İhracat ek ambalaj, daha uzun tahsilat süresi, farklı ürün şartları, kur riski ve çok daha fazla koordinasyon üretir. İlk adım pazar aramak değil, işletmenin bu yükü taşıyıp taşıyamayacağını ölçmektir.
Beş başlıkta kendinize şunları sorun:
Ürün. Teknik özellikler, kalite standardı, menşe ve üretim toleransları yazılı mı?
Kapasite. İç pazarı aksatmadan numune ve sipariş üretebilir misiniz? Yoğun dönemde teslim süreniz kaç gün?
Finans. Üretim, sevkiyat ve tahsilat arasındaki nakit boşluğunu kaç ay taşıyabilirsiniz?
İnsan. Teklif, evrak ve lojistik için sorumlu kişiler belli mi? Yabancı dil desteğiniz var mı?
Süreç. Tekliften şikâyet yönetimine kadar görev, onay ve kayıt akışı tanımlı mı?
Bu soruların çoğuna "hayır" diyorsanız ihracatı ertelemeniz gerekmez. Fakat ilk hedefiniz büyük sipariş değil, eksikleri sınırlı riskle test edecek küçük bir pilot olmalıdır. Karşılayamadığınız bir sipariş, hiç almadığınız siparişten daha pahalıya patlar.
2. Ürünü ve GTİP kodunu kesinleştirin
Müşteriye "metal parça", "organik gıda" veya "tekstil ürünü" demek satış dili açısından yeterli olabilir. Gümrük ve uygunluk süreçleri ise ürünün çok daha kesin tarifini ister. Malzeme, teknik özellik, kullanım amacı, bileşim, kapasite, model ve ambalaj biçimi sınıflandırmayı değiştirebilir.
GTİP nedir, neden bu kadar kritik?
GTİP, Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu'nun kısaltmasıdır. Ürününüzün gümrükteki kimliği gibidir. İlk altı hane dünyanın her yerinde aynıdır, sonrası ülkeye göre değişir.
Şunların hepsi bu koda bağlıdır:
Hedef ülkede ürününüze uygulanan gümrük vergisi oranı
Tercihli rejimlerden ve ticaret anlaşmalarından yararlanma imkânı
Gereken izin, denetim ve ürün belgeleri
Hangi ülkenin ne kadar ithal ettiğine dair istatistikler
Bazı destek başvurularında uygunluk değerlendirmesi
Yanlış kod, yanlış vergi hesabı demektir. Alıcı beklemediği bir maliyetle karşılaştığında ilk sipariş son sipariş olur. Ayrıca eksik belge, gecikme ve ceza riski doğar.
Doğru kodu bulmanın dört adımı:
Ürünü teknik olarak tarif edin. Ticari addan fazlasını yazın. Malzeme, işlev, kullanım ve bileşimi belirtin.
Benzer kodları karşılaştırın. İnternette ilk bulduğunuz kodu kopyalamayın.
Uzman teyidi alın. Gümrük müşaviri veya tarife uzmanıyla doğrulayın.
Belirsizlik sürüyorsa Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurusu yapın. BTB, sınıflandırma konusunda resmî güvence sağlayan yoldur.
Pratik kural: GTİP kodunu fiyat teklifinden önce doğrulayın. Hedef ülkedeki vergi ve ürün şartları koda bağlıysa, kod kesinleşmeden verilen fiyat gerçeği yansıtmaz.
3. Hedef pazarı hisle değil veriyle seçin
"Almanya büyük pazar" veya "Körfez'de talep var" cümleleri başlangıç için yeterli değildir. Büyük pazar aynı zamanda yoğun rekabet, pahalı uyum ve uzun satış döngüsü demektir. İyi hedef pazar, en çok ithalat yapan ülke değil, sizin ürününüzün erişebileceği, kârlı ve yönetilebilir ülkedir.
Pazar puanlama modeli
Aday ülkeleri altı kriterde 1 ile 5 arasında puanlayın ve puanı ağırlıkla çarpın:
Talep ve büyüme, ağırlık %25. İthalat hacmi, son 3 ile 5 yıllık eğilim, Türkiye'nin mevcut payı.
Pazara erişim, ağırlık %20. Gümrük vergisi, tercihli rejimler, ilave vergiler.
Teknik uyum, ağırlık %20. Test, sertifika, kayıt, etiket ve yerel temsilci gerekliliği.
Lojistik, ağırlık %15. Transit süre, navlun, hasar riski, ekonomik minimum sipariş.
Müşteri ve rekabet, ağırlık %10. Ulaşılabilir alıcı sayısı, kanal yapısı, rakip yoğunluğu.
Ödeme ve ülke riski, ağırlık %10. Tahsilat alışkanlığı, döviz ve siyasi risk.
Bu model size matematiksel bir doğru cevap vermez. Yaptığı şey daha değerlidir: varsayımlarınızı görünür ve tartışılabilir hâle getirir. İlk turda 10 ülke tarayıp 3 ülkeye inmek, sonra görüşmelerle 1 veya 2 pazarı doğrulamak sağlıklı bir ritimdir.
Veriyi nereden bulursunuz?
Uluslararası ticaret istatistikleri. Ürün bazında hangi ülkenin ne kadar ithal ettiğini, büyüme eğilimini ve rakip ülkeleri gösterir.
Ticaret Bakanlığı'nın kolay ihracat ve teknik engel platformları. Ülke ve ürün bazlı düzenlemeleri, pazara giriş bilgilerini verir.
Ticaret müşavirlikleri. Hedef ülkedeki müşavire somut soru sorabilirsiniz. Ücretsizdir ve yeterince kullanılmaz.
Saha görüşmeleri. İthalatçı, distribütör ve lojistikçi konuşmaları masa başı verinin gerçeklik kontrolüdür.
Bir not daha: Ticaret Bakanlığı her yıl bir hedef ülke listesi yayımlar ve bu ülkelere yönelik faaliyetlerde destek oranları daha yüksek uygulanır. Pazar seçiminizi tek başına bu liste belirlemesin. Ama iki aday arasında kararsızsanız listede olan taraf size daha ucuza gelir.
Yeni başlayanlar için pratik bir yönlendirme: ilk pazarınızı komşu coğrafya ile düşük giriş bariyerinin kesiştiği yerden seçin. Balkanlar, Orta Doğu ve Orta Asya, Türk KOBİ'leri için genellikle Batı Avrupa'dan daha hızlı ilk sipariş üretir. Batı Avrupa ikinci dalga hedefi olarak çok daha mantıklıdır, çünkü oraya girerken elinizde referans ve tecrübe olur.
4. Ürün ve ülke şartlarını doğrulayın
Bir ürün Türkiye'de sorunsuz satılıyor olabilir. Hedef ülkede aynı ürün için farklı etiket, dil, test, kayıt, ambalaj, garanti veya ithalatçı sorumlulukları bulunabilir. Gıda, kozmetik, kimya, elektrik ve elektronik, medikal, oyuncak, makine ve yapı malzemelerinde bu farklar özellikle belirgindir.
Siparişten önce çıkarılacak uygunluk dosyası:
Ürünün hedef ülkedeki yasal tanımı ve ilgili kurum
Zorunlu standardın veya teknik düzenlemenin adı
Gerekli test, sertifika, kayıt veya lisans
Etikette bulunacak bilgiler, dil ve ölçü birimleri
Ambalaj, geri dönüşüm ve çevre yükümlülükleri
Menşe ve dolaşım belgeleri
İthalatçının veya yerel temsilcinin üstleneceği işlemler
Numune, seri üretim ve belge yenileme takvimi
Sık karıştırılan belge: A.TR bir menşe belgesi değildir. A.TR, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği kapsamında uygun eşyanın serbest dolaşım durumunu gösterir. Menşe Şahadetnamesi ise eşyanın menşeini kanıtlar. Hangi belgenin gerektiği ürüne, ülkeye ve ticaret düzenlemesine göre değişir.
5. Pazara giriş modelini seçin
Aynı ürün farklı kanallarda bambaşka bir ekonomi yaratır. Distribütör hızlı ölçek ve yerel erişim sağlar ama marjı ve müşteri bilgisini paylaşırsınız. Doğrudan satış kontrolü size bırakır ama satış ve operasyon yükünü de size bırakır.
Doğrudan B2B satış. Fiyat ve müşteri üzerinde tam kontrol sağlar. Buna karşılık satış döngüsü uzundur, ekip ve operasyon gerektirir. Özel üretim, teknik ürün ve az sayıda büyük müşterinin olduğu sektörlerde işler.
Distribütör. Yerel ağ, stok ve satış desteği getirir. Marj düşer, performans ve münhasırlık riski doğar. Yerel ilişki ve stok gerektiren pazarlarda tercih edilir.
Acente. Satışı acente yapar, faturayı siz kesersiniz, komisyon ödersiniz. Sabit yatırım düşüktür. Temsil yetkisinin ve komisyonun net tanımlanması gerekir.
Pazaryeri ve e-ihracat. Talebi hızlı test etmenizi ve küçük siparişlerle başlamanızı sağlar. Komisyon, iade, reklam ve platform mevzuatı yükü vardır. Standart, taşınabilir ve tüketiciye uygun ürünlerde işler.
Münhasırlık isteyen bir distribütöre ülkenin tamamını süresiz bırakmayın. Bölge, ürün grubu, süre, asgari satın alma, raporlama ve fesih şartlarını yazılı ve ölçülebilir hâle getirin. Sözlü mutabakatla verilen ülke, birkaç yıl sonra giremediğiniz ülke olur.
Bir pazarda tek modelle başlayın. Çalıştığını gördükten sonra ikinciyi ekleyin. Aynı anda üç ülkede üç model denemek, hiçbirini öğrenememek demektir.
6. Gerçek ihracat fiyatını hesaplayın
En yaygın fiyat hatası, iç piyasa fiyatını dövize çevirmektir. Oysa ihracat fiyatı ürün maliyetinin yanında ihracat ambalajını, iç taşımayı, gümrük ve belge masrafını, navlunu, sigortayı, banka masrafını, satış komisyonunu, finansmanı, garanti ve iade payını ve hedef kârı taşımak zorundadır.
İhracat fiyatı hesabı: 125 avroluk sabit maliyetler, yüzde 33 satışa bağlı oranlara bölündüğünde 186,57 avro satış fiyatı verir. Maliyete yüzde 20 kâr eklemek ise 150 avro verir ve bu aynı şey değildir.
Fiyatın iskeleti
Satış fiyatı = Sabit işlem maliyetleri ÷ (1 − satışa bağlı oranların toplamı)
Sabit işlem maliyetleri, tutarı belli olan kalemlerdir. Örnek bir hesapta: ürün maliyeti 100,00 avro, ihracat ambalajı 5,00 avro, iç taşıma ile gümrük ve belge 8,00 avro, navlun ve sigorta 12,00 avro. Toplamı 125,00 avro.
Satışa bağlı oranlar ise satış fiyatının yüzdesi olarak hesaplanan kalemlerdir. Örnekte satış komisyonu %8, finansman %3, garanti ve iade payı %2, hedef katkı marjı %20. Toplamı %33.
Hesap şöyle işler: 125 ÷ (1 − 0,33) = 125 ÷ 0,67 = 186,57 avro.
Bu örnek eğitim amaçlıdır. Aynı mantık her para biriminde çalışır. Hedef ülke vergileri, yerel kayıt maliyeti, iskonto payı ve kur tamponu eklendiğinde liste uzar.
Önemli bir ayrım var: maliyetin üzerine yüzde 20 kâr eklemek ile satış fiyatının yüzde 20 katkı marjı üretmesi aynı şey değildir. Birincisi 125 avroyu 150 avroya çıkarır, ikincisi 186,57 avroya. Aradaki 36,57 avro her siparişte cebinizden çıkar.
Bir kalem sürekli unutulur: tahsilat gecikmesinin finansman maliyeti. Parası 120 gün sonra gelen bir satışın gerçek kârı, faturadaki kâr değildir.
Incoterms kuralları fiyatın parçasıdır
Incoterms, alıcı ile satıcının teslimatla ilgili görev, maliyet ve risk paylaşımını tanımlar. Teklifte sadece "FOB" veya "DAP" yazmak yetmez. Kural, adlandırılmış yer ve sürüm birlikte yazılır. Örnek: "FCA Bursa Fabrika, Türkiye, Incoterms 2020".
FCA. Satıcı malı kararlaştırılan yerde alıcının belirlediği taşıyıcıya teslim eder. Çok modlu taşımada en esnek seçeneklerden biridir.
FOB. Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımalarında kullanılır. Risk, mal yükleme limanında gemiye yüklendiğinde geçer.
CIF ve CIP. Satıcı taşımayı ve belirli bir sigortayı varış noktasına kadar ayarlar. Dikkat edilmesi gereken nokta şudur: bu gruptaki kurallarda riskin geçiş noktası varış değil, çıkış tarafıdır.
DAP. Satıcı malı varış yerinde boşaltmaya hazır teslim eder. İthalat işlemleri genel olarak alıcıdadır.
DDP. Satıcı ithalat gümrük işlemleri ve vergiler dahil en geniş yükü üstlenir. Hedef ülkede bunu hukuken ve operasyonel olarak yapabildiğinizden emin olmadan söz vermeyin.
Yeni başlayan firmalar için pratik tavsiye: EXW veya FCA ile başlayın. DDP teklif etmek sizi cazip gösterir, ama hedef ülkedeki vergi ve gümrük maliyetini yanlış hesaplarsanız kârın tamamını silebilir.
Unutmayın: Incoterms kuralları ödeme şeklini veya mülkiyetin ne zaman geçtiğini belirlemez. Ödeme, mülkiyet, garanti, gecikme ve uyuşmazlık hükümlerini teklif ve sözleşmede ayrıca düzenleyin.
Son olarak iyi bir haber: şartları sağlayan mal ihracatı teslimleri KDV istisnasına konu olur ve yüklenilen KDV iade veya mahsup yoluyla geri alınabilir. Bunun için belge düzeninin baştan doğru kurulması gerekir. İlk faturayı kesmeden mali müşavirinizle konuşun.
7. Satış dosyanızı hazırlayın ve müşteriyi bulun
Alıcı ilk temasta uzun şirket hikâyesi değil, üç sorunun cevabını arar: Bu ürün bana uygun mu, güvenilir misiniz, hangi şartlarda teslim edersiniz? Malzemeniz kısa, kanıtlı ve işlem odaklı olmalıdır.
İlk temas öncesi asgari satış dosyası:
İngilizce veya hedef pazar dilinde sade bir web sayfası
Bir sayfalık ürün föyü: teknik özellik, kullanım alanı, fark ve kanıt
Güncel sertifika ve test özeti, geçerlilik tarihleriyle
Asgari sipariş miktarı, üretim kapasitesi, numune politikası ve teslim süresi
Teslim şekli ve para birimi belirtilmiş fiyat mantığı
Ambalaj, koli ve palet ölçüsü, brüt ve net ağırlık
Kurumsal alan adından e-posta ve düzgün bir imza bloğu
Referans veya vaka. Yoksa açık ve doğrulanabilir üretim bilgisi
Alıcı nereden bulunur?
İlk listeyi ülke ve kanal hipotezinize göre kurun: ithalatçılar, distribütörler, üreticiler, toptancılar, perakende zincirleri veya pazaryeri satıcıları. Fuar katılımcı listeleri, sektör dernekleri, odalar, ticaret müşavirlikleri, şirket veri tabanları, profesyonel ağlar ve mevcut tedarikçi ilişkileriniz birlikte kullanılır.
Fuarlar hâlâ en yüksek dönüşümlü kanaldır. Önce ziyaretçi olarak gidin, ertesi yıl katılımcı olun. İhracatçı birliklerinin düzenlediği sektörel ticaret heyetleri ve alım heyetleri ise yeni başlayan bir firma için en düşük maliyetli tanışma yoludur. Alım heyetinde yabancı alıcılar Türkiye'ye getirilir ve firmalarla birebir görüştürülür.
Toplu ve ilgisiz e-posta göndermek yerine 30 ile 50 arasında nitelikli hesap seçin. Her firma için neden uygun olduğunuzu bir cümleyle yazın. İlgili kişiyi bulun. Kısa ve kişiselleştirilmiş bir mesaj gönderin. İlk mesajın amacı katalog göndermek değil, 15 dakikalık bir görüşme veya net bir sonraki adımdır.
Basit ilk temas formülü:
O şirkete neden yazdığınızı bir cümlede gösterin.
Çözdüğünüz sorunu veya ürün farkını tek somut kanıtla açıklayın.
Alıcının kararını etkileyen bilgiyi verin: asgari sipariş, teslim süresi veya sertifika.
Küçük ve açık bir çağrı yapın: kısa görüşme, numune değerlendirmesi veya teknik dosya paylaşımı.
Bir de gözden kaçan kanal var. İlk ihracat siparişi çoğu zaman sıfırdan bulunan bir yabancıdan değil, mevcut bir ilişkinin bir adım uzağından gelir. İç piyasadaki müşterilerinizin yurt dışı bağlantıları sandığınızdan fazladır.
8. Alıcıyı doğrulayın, teklifi ve sözleşmeyi netleştirin
Yurt dışından gelen bir sipariş formu tek başına güven kanıtı değildir. Yeni müşteride şirketi, yetkili kişiyi ve banka hesabını ayrı ayrı doğrulayın. Beklenmedik büyüklükte sipariş, acele banka değişikliği veya fiyatı hiç pazarlık etmeden kabul etmek risk işaretidir.
Alıcı doğrulama kontrolü:
Resmî ticaret sicili, vergi veya şirket numarası ve kuruluş tarihi
Web alan adı, kurumsal e-posta ve fiziksel adres tutarlılığı
Yetkili kişinin rolü ve şirketle ilişkisi
Banka hesap sahibinin sözleşmedeki şirketle aynı olması
Ticari referans, kredi değerlendirmesi ve gerekiyorsa alacak sigortası limiti
Yaptırım ve kısıtlı taraf kontrolleri
Telefon veya görüntülü görüşmeyle ikinci kanaldan teyit
Proforma faturada bulunması gerekenler:
Satıcı ve alıcının tam unvanı, adresi ve iletişim bilgileri
Ürünün açık tanımı, model ve kod, miktar ve birim
Birim fiyat, toplam, para birimi ve varsa iskonto
Incoterms kuralı ve tam adlandırılmış yer
Ödeme şekli, ödeme takvimi ve banka masraflarının paylaşımı
Üretim ve teslim süresi, teklifin geçerlilik tarihi
Ambalaj, koli ve palet bilgileri, tahmini brüt ve net ağırlık
Menşe, sunulacak belgeler, test ve sertifika kapsamı
Numune, kalite kabulü, garanti, iade ve uyuşmazlık şartlarına atıf
Teklif, teknik şartname, sipariş onayı ve sözleşme birbiriyle çelişmemelidir. Büyük veya özel üretim siparişlerinde sözleşmeyi dış ticaret deneyimi olan bir hukukçuya inceletmek, düşük maliyetli bir sigortadır.
9. Ödeme riskini yönetin
En iyi satış, tahsil edilebilen satıştır. Ödeme şeklini alıcının talebine göre değil, sipariş büyüklüğüne, üretimin kişiye özel olup olmadığına, ülke riskine, alıcı geçmişine ve kendi nakit döngünüze göre seçin.
Peşin ödeme. Satıcı riski düşüktür. Yeni alıcıda ve özel üretimde uygundur. Alıcı karşılığında indirim veya güvence isteyebilir.
Akreditif. Alıcının bankası, belgeler eksiksiz sunulduğunda ödemeyi taahhüt eder. Büyük, belgeli ve tarafların yeni olduğu işlemlerde kullanılır. Banka malı değil belgeyi inceler, bu yüzden rezerv riski vardır ve belge disiplini şarttır.
Vesaik mukabili. Alıcı, malı çekmek için gereken belgeleri ancak ödeme yaparak veya poliçe kabul ederek bankadan alır. Orta seviye güvenlik sağlar. Alıcı belgeleri almazsa mal varışta kalır.
Mal mukabili. Mal gider, ödeme sonra gelir. Satıcı için en yüksek risktir. Sadece geçmişini bildiğiniz alıcılara ve kredi limiti, sigorta ve vade takibiyle birlikte uygulanır.
Yeni bir alıcıyla ilk işte peşin veya kısmi peşin isteyin. Örneğin yüzde 30 sipariş anında, yüzde 70 yükleme öncesi. Bu hem sizi korur hem alıcıya makul gelir. Vadeli satışta Türk Eximbank'ın kısa vadeli alacak sigortası ticari ve siyasi risklere karşı koruma sağlayabilir. Her alıcı otomatik olarak kapsanmaz, sevkiyattan önce limit ve poliçe şartlarını kontrol edin.
Dolandırıcılık uyarısı: Banka hesabı değişikliğini asla yalnızca e-postayla kabul etmeyin. Alıcıdan veya tedarikçiden gelen hesap değişikliğini, daha önce kayıtlı bir telefon numarası ve ikinci bir yetkili üzerinden teyit edin. E-posta zincirleri ele geçirilebilir ve bu, ihracatta en sık görülen dolandırıcılık biçimidir.
Yasal yükümlülük: İhracat bedelinin fiili ihraç tarihinden itibaren en geç 180 gün içinde Türkiye'ye getirilmesi zorunludur. Bedel geldiğinde banka İhracat Bedeli Kabul Belgesi düzenler ve mevzuat, bu bedelin belirli bir yüzdesinin bankaya satılmasını öngörür. Bu oran sabit değildir. Merkez Bankası ihracat genelgesinin geçici maddeleriyle dönemsel olarak belirlenir ve sık değişir. Hizmet ihracatı ve mikro ihracat gibi bazı işlemler kapsam dışındadır. İlk sevkiyattan önce bankanızla oturup güncel uygulamayı konuşun.
10. Lojistik, gümrük ve belgeleri planlayın
Lojistik, sipariş geldikten sonra aranacak bir kargo fiyatı değildir. Teslim şekli, transit süre, taşıma türü, sigorta, gümrükleme ve varış ülkesindeki masraflar daha teklif aşamasında fiyatın ve müşteri deneyiminin parçasıdır.
Standart ihracatın temel akışı:
Ürünü, GTİP kodunu, menşei ve varsa ihracat kısıtlarını doğrulayın.
İlgili İhracatçı Birliği üyeliğini ve kayıt sürecini tamamlayın.
Gümrük müşaviri, taşıyıcı ve gerekiyorsa sigortacıyla evrak listesini kesinleştirin.
Ticari fatura, çeki listesi ve ürüne veya ülkeye özel belgeleri hazırlayın.
Gümrük beyannamesi ile taşıma belgesindeki bilgilerin teklif ve faturayla tutarlı olduğunu kontrol edin.
Çıkış, teslim ve tahsilat kanıtlarını arşivleyip muhasebe ve banka süreçlerini kapatın.
2026'da mikro ihracat: sınırlar iki katına çıktı
Posta idaresi ve yetkilendirilmiş hızlı kargo operatörleri, uygun gönderileri basitleştirilmiş beyanla, gönderici adına dolaylı temsil yoluyla gümrükten çıkarabilir. Uygulamada bu yola ETGB adı da verilir.
3 Ocak 2026 tarihli ve 33126 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Tebliğ (Seri No: 5) ile bu kapsamdaki sınırlar yükseltildi. Ağırlık sınırı 300 kilogramdan brüt 600 kilograma, kıymet sınırı 15.000 avrodan 30.000 avroya çıkarıldı. Sınırlar gönderi başına uygulanır, aylık veya yıllık toplam ihracata değil.
Bu değişiklik küçük ihracatçı için önemlidir, çünkü daha önce ağırlıklı olarak tüketiciye satışta kullanılabilen bu kolay yol artık küçük toptan gönderileri de kapsayabiliyor.
Ancak sınırın altında olmak tek başına yeterli değildir. İzne veya kontrole tabi ürünler, farklı bir gümrük rejimi gerektiren işlemler, geçici ihracat, tamir ve fuar gönderileri basitleştirilmiş yola uygun olmayabilir. Operatörünüzden ürün bazında yazılı uygunluk ve istenen belge listesini alın.
Bu sınırların üzerindeki gönderiler standart ihracat beyannamesiyle ve gümrük müşaviriyle yürütülür.
En sık kullanılan belgeler
Ticari fatura. Satıcı, alıcı, ürün, miktar, fiyat, para birimi, teslim ve ödeme bilgilerini taşır.
Çeki listesi. Koli ve palet içeriğini, adedi, brüt ve net ağırlığı, ölçüleri gösterir.
Gümrük beyanı. Standart beyannamenin veya uygun işlemde basitleştirilmiş beyanın çıkış kaydıdır.
Taşıma belgesi. Karayolunda CMR, denizde konşimento, havada hava yolu taşıma senedi.
Menşe ve dolaşım belgesi. İşleme göre Menşe Şahadetnamesi, A.TR veya tercihli menşe belgesi.
Sigorta poliçesi veya sertifikası. Teslim şekli ya da sözleşme gerektiriyorsa düzenlenir.
Ürün belgeleri. Test, sertifika, sağlık, veteriner, bitki sağlığı, kayıt veya lisans.
Belge listesi ürüne, ülkeye, taşıma biçimine ve ödeme yöntemine göre değişir. Fatura, GTİP, miktar, ağırlık ve alıcı unvanı bütün belgelerde birbiriyle uyumlu olmalıdır. İhracat, malın hareketinden çok belgenin hareketidir. Akreditifte tek bir tarih hatası ödemeyi kilitler.
11. Sevkiyatı kapatın ve tekrarlı siparişe dönüştürün
Ürün araçtan indiğinde ihracat bitmez. Teslim kanıtı, gümrük kapanışı, tahsilat, muhasebe, KDV istisnası dosyası, olası şikâyetler ve yeniden sipariş süreci tamamlanmalıdır.
Gümrük çıkış ve teslim statülerini kontrol edin.
Fatura, beyan, taşıma, ödeme ve yazışma kayıtlarını tek bir sipariş dosyasında saklayın.
İhracat bedeli ve muhasebe yükümlülüklerini bankanız ve mali müşavirinizle kapatın.
Müşteriden teslim, ürün, ambalaj ve belge deneyimine dair geri bildirim alın.
Gerçek maliyet ile teklif maliyetini karşılaştırın, sapmaları bir sonraki fiyata yansıtın.
İkinci sipariş için tarih ve koşul önerin, görüşmeyi açık uçlu bırakmayın.
Ölçmeniz gereken sonuç: Ciro değil, sipariş başına katkı ve tekrar oranı. Yüksek ihracat cirosu, pahalı navlun, uzun vade, komisyon ve iade maliyetleri yüzünden düşük nakit ve düşük kârlılık üretebilir. Gerçek katkıyı sipariş bazında izleyin.
12. Destekleri stratejinin yerine değil yanına koyun
Türkiye'de ihracata yönelik destek sistemi geniştir ama kendiliğinden işlemez. Başvurmayan alamaz.
Ana çerçeve 5973 sayılı İhracat Destekleri Hakkında Karar'dır. KOBİ'yi doğrudan ilgilendiren başlıklar arasında yurt dışı ve yurt içi fuar katılımı, pazara giriş belgesi (sertifika, test, akreditasyon masrafları), yurt dışı pazar araştırması, pazara giriş projesi hazırlama, yurt dışı marka tescili, yurt dışı birim kirası, tanıtım, UR-GE projeleri, ihracat konsorsiyumu, küresel tedarik zinciri ve Eximbank faiz farkı destekleri yer alır. E-ticaret üzerinden yurt dışına satanlar için 5986 sayılı E-İhracat Destekleri Kararı ayrıca devrededir. Başvurular ve takip Destek Yönetim Sistemi üzerinden yürütülür.
Bilmeniz gereken üç şey var.
Üst limitler her yılın başında güncellenir. Güncelleme, tüketici fiyat endeksi ile yurt içi üretici fiyat endeksinin ortalaması oranında yapılır. Yani 2025'te okuduğunuz rakam 2026'da geçerli değildir. Örneğin 2026 için yurt içi fuar desteğinde prestijli fuar üst limiti 1.292.800 TL, diğer katılımcılar için 392.446 TL olarak belirlendi.
Destekler geri ödeme mantığıyla çalışır. Önce harcamayı siz yaparsınız, belgelerinizi sunarsınız, uygun bulunursa hak edişiniz ödenir. Desteği bugünün parası gibi harcamayın.
Sıra kritiktir. Çoğu destekte harcamadan önce sisteme kayıtlı olmanız, bazılarında önceden proje onayı almanız gerekir. Sıra bozulduğunda destek hakkı doğmaz ve kaybedilen para gerçekten harcanmıştır.
Doğru sıra: Pazar ve hedef, sonra faaliyet, sonra uygun destek, sonra belge planı, sonra harcama, sonra başvuru.
Yanlış sıra: Destek var, rastgele fuar veya harcama, sonradan uygunluk arama.
Ar-Ge ve kapasite tarafında KOSGEB ve TÜBİTAK programları, bölgesel yatırımlarda kalkınma ajansı çağrıları ve yatırım teşvik belgesi sistemi de tabloya girer. Bunlar ihracata özel olmasa da ihracat kapasitesi kuran yatırımları finanse eder.
İlk 90 gün için uygulanabilir yol haritası
İlk 90 günün altı dönemi: hazırlık ve ürün, pazar seçimi, teklif altyapısı, alıcı listesi, doğrulama ve pilot işlem. Her dönemin somut çıktısı gösteriliyor.
1-15. gün, hazırlık ve ürün. Ürün teknik dosyası, kapasite ve nakit testi, GTİP ön çalışması. Çıktı: tek odak ürün ailesi.
16-30. gün, pazar seçimi. 10 ülke taraması, 3 ülke puanlama, vergi ve teknik şart kontrolü. Çıktı: 2 öncelikli pazar.
31-45. gün, teklif altyapısı. Maliyet modeli, teslim şekli senaryoları, ürün föyü, numune politikası. Çıktı: onaylı fiyat şablonu.
46-60. gün, alıcı listesi. 30 ile 50 nitelikli hesap, kişi doğrulama, kişiselleştirilmiş temas. Çıktı: ilk görüşmeler.
61-75. gün, doğrulama. Görüşme, numune, alıcı kontrolü, teklif ve geri bildirim. Çıktı: 3 ile 5 aktif fırsat.
76-90. gün, pilot işlem. Ödeme, sözleşme, lojistik ve belge planı, küçük kontrollü sevkiyat. Çıktı: ölçülmüş pilot.
Haftalık takip edeceğiniz göstergeler:
Nitelikli hesap sayısı ve doğru yetkiliye ulaşma oranı
Yanıt, görüşme, numune ve teklif dönüşüm oranları
Tekliften siparişe geçen ortalama süre
Sipariş başına gerçek katkı ve nakit bağlama süresi
Zamanında teslim, şikâyet ve tekrar sipariş oranı
Üç ayın sonunda elinizde imzalı bir sipariş olmayabilir. Olması gereken şey şudur: hangi pazara, hangi modelle, hangi fiyattan gireceğinizi biliyor olmanız ve karşınızda cevap veren gerçek muhataplar bulunması.
Sıfırdan ihracatta en sık yapılan 12 hata
Her ülkeye aynı anda gitmek. Kaynak bölünür, öğrenme yavaşlar. Bir ya da iki pazarda derinleşin.
GTİP kodunu tahmin etmek. Vergi ve mevzuat hesabı bozulur. Teknik tarif ve uzman teyidi kullanın.
Sadece ithalat hacmine bakmak. Uyum, navlun, kanal ve ödeme riskini birlikte puanlayın.
Belgeyi siparişten sonra araştırmak. Uygunluk dosyasını teklif öncesinde çıkarın.
İç piyasa fiyatını dövize çevirmek. Tüm ihracat maliyetlerini ve teslim şeklini hesaba katın.
Teslim şeklini yazıp yeri belirtmemek. Kural, adlandırılmış yer ve sürüm birlikte yazılır.
Yeni alıcıya kontrolsüz vade vermek. Kredi kontrolü, limit, sigorta veya güvenli ödeme düşünün.
Büyük siparişe hemen inanmak. Şirketi, yetkiliyi ve banka hesabını bağımsız doğrulayın.
Münhasırlığı performans şartsız vermek. Süre, bölge, ürün ve asgari satın alma koşulu koyun.
Toplu ve ilgisiz e-posta atmak. Az sayıda nitelikli hesaba neden uygun olduğunuzu gösterin.
Destek için harcama yapmak. Önce ticari gerekçe, sonra uygunluk ve belge planı.
İlk siparişi başarı sayıp bırakmak. Gerçek maliyeti, tahsilatı ve tekrar siparişi ölçün.
İlk sevkiyattan önce son kontrol listesi
Ürün. Teknik tarif ve model doğru. GTİP teyitli. Menşe bilgisi doğru.
Uyum. Test ve sertifika geçerli. Etiket ve ambalaj uygun. İzin ve kayıt tamam.
Ticari. Sipariş ve sözleşme onaylı. Fiyat ve marj kontrol edildi. Ödeme şartı net.
Alıcı. Şirket ve yetkili doğrulandı. Banka hesabı teyitli. Risk ve limit kontrol edildi.
Teslim. Teslim kuralı, yer ve sürüm yazılı. Taşıyıcı ve rota onaylı. Sigorta kararı verildi.
Belge. Fatura ve çeki listesi tutarlı. Beyan bilgileri doğru. Ülke ve ürün belgeleri hazır.
Kapanış. Teslim takibi bir kişiye atanmış. Muhasebe ve banka planı hazır. Müşteri takip tarihi belli.
Sık sorulan sorular
İhracat yapmak için şirket kurmak gerekir mi?
Ticari ihracat için vergi mükellefiyeti olan bir işletme yapısı gerekir. Bu, mutlaka anonim şirket olmak anlamına gelmez. Şahıs işletmesi de ihracat yapabilir, ancak kurumsal alıcılar limited veya anonim şirketle çalışmayı tercih eder. Standart ihracatta ürünle ilgili İhracatçı Birliği üyeliği aranır. Ayrı bir ihracatçı ruhsatı yoktur.
Hangi ürünler ihraç edilebilir?
Pek çok ürün ihraç edilebilir. Fakat yasak, izne bağlı, kontrole tabi veya hedef ülkede özel kayıt gerektiren ürünler vardır. GTİP kodu, ürünün teknik niteliği ve hedef ülke birlikte kontrol edilmelidir.
İhracata başlamak için ne kadar sermaye gerekir?
Tek bir doğru rakam yoktur. Belirleyici olan üretim, numune, belge, asgari sipariş, navlun ve tahsilat vadesidir. İhtiyacınızı şöyle hesaplayın: siparişin üretiminden tahsilatına kadar bağlanacak en yüksek nakit, artı gecikme tamponu.
Mikro ihracat ile e-ihracat aynı şey mi?
Hayır. E-ihracat, siparişin çevrim içi kanaldan alınmasını anlatır. Mikro ihracat ise uygun gönderinin posta veya hızlı kargo yoluyla basitleştirilmiş beyanla gümrükten çıkarılmasıdır. 2026'da geçerli sınırlar brüt 600 kilogram ve 30.000 avrodur. Ürün ve işlem uygunluğu ayrıca aranır.
İlk müşteriyi nasıl bulurum?
Önce ideal alıcı profilini tanımlayın, sonra 30 ile 50 nitelikli hesap çıkarın. Her şirket için ürününüzün neden uygun olduğunu yazın. Fuar katılımcı listeleri, sektör dernekleri, ticaret müşavirlikleri, ithalat verileri ve mevcut iş ağınızı birlikte kullanın.
En güvenli ödeme şekli hangisidir?
Satıcı açısından peşin ödeme en düşük riski taşır, ancak ticari şartlar bunu her zaman mümkün kılmaz. Teyitli akreditif, alacak sigortası, kredi limiti ve kademeli ödeme riski azaltır. Akreditifte belgelerin şartlara tam uyumu kritiktir.
İhracat faturasında KDV olur mu?
Şartları sağlayan mal ihracatı teslimleri KDV istisnasına konu olur. Ancak doğru fatura türü, istisna kodu, gümrük çıkışı ve iade süreci işletmenizin durumuna göre değişir. Faturayı kesmeden mali müşavirinizle güncel uygulamayı teyit edin.
İhracata başlamak ne kadar sürer?
Hazır ve standart bir üründe ilk pilot birkaç hafta içinde mümkün olabilir. Sertifika, kayıt, özel üretim veya distribütör süreci ayları bulabilir. Sağlıklı hedef hemen büyük sipariş almak değil, 90 gün içinde ürün, pazar, fiyat ve müşteri varsayımlarını kanıtlayan bir pilot kurmaktır.
Sonuç: ihracat bir sefer değil, bir sistemdir
Sıfırdan ihracata başlamak için her şeyi aynı gün bilmeniz gerekmez. Kararların doğru sırada alınması yeter. Önce hazır olduğunuzu ölçün. Ürünü ve GTİP kodunu netleştirin. Pazarı veriye göre seçin. Teknik şartları ve gerçek maliyeti doğrulayın. Sonra müşteriyle güvenli bir ticari çerçeve kurun.
İyi bir ihracat süreci sürprizleri sıfırlamaz. Sürprizleri erken görünür hâle getirir ve şirketin kaldırabileceği boyuta indirir. Küçük ama ölçülmüş bir pilot, büyük ama kontrolsüz bir siparişten her zaman daha değerlidir.
Peki siz bu on iki adımın neresindesiniz?
Ravalu bu soruyu on altı soruluk ücretsiz bir teşhisle cevaplıyor. Firmanızın büyüme ve ihracat hazırlığını dört eksende puanlar ve en zayıf halkanızın hangisi olduğunu gösterir. Sonrasında Ravalu size hedef pazar önceliklerinizi, giriş modelinizi, ilk 90 günlük aksiyon planınızı ve başvurabileceğiniz güncel destekleri tek bir çalışma planında sunar.
Kaynaklar
Bağlantılar 12 Ağustos 2026 tarihinde kontrol edilmiştir. Mevzuat, destek ve uygulama şartları değişebilir. İşlemden veya harcamadan önce güncel metni ve yetkili kurum görüşünü teyit edin.
T.C. Ticaret Bakanlığı, İhracat işlemleri sıkça sorulan sorular
T.C. Ticaret Bakanlığı, GTİP arama motoru
T.C. Ticaret Bakanlığı, Bağlayıcı Tarife Bilgisi başvurusu
T.C. Ticaret Bakanlığı, Ticarette teknik engeller platformu
Resmî Gazete, 3 Ocak 2026 tarihli ve 33126 sayılı, Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ (Seri No: 5)
T.C. Ticaret Bakanlığı, 5973 sayılı Karara ilişkin ihracat desteği genelgeleri ve 2026 destek üst limitleri
T.C. Ticaret Bakanlığı, Destek Yönetim Sistemi
Türk Eximbank, kısa vadeli alacak sigortası ve ihracata hazırlık kredisi
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki, vergisel veya gümrük müşavirliği hizmeti yerine geçmez. Ürün, ülke ve işlem özelinde güncel mevzuatı yetkili kurumlarla doğrulayın.